Si ta kontrollosh telefonin e përdorur para blerjes

Çfarë duhet të sqarosh para takimit?

Shumë probleme me një telefon të përdorur duken që para takimit. Bëji shitësit disa pyetje të qarta në bisedën e Afër dhe ruaji përgjigjet me shkrim. Nëse shitësi u shmanget pyetjeve të thjeshta, edhe kjo është një përgjigje.

• Modeli i saktë dhe memoria, për shembull iPhone 13 me 128 GB ose Galaxy S22 me 256 GB.
• Sa i vjetër është telefoni dhe a i ka ende faturën e blerjes dhe kutinë origjinale.
• A është riparuar ndonjëherë dhe cilat pjesë janë ndërruar: ekrani, bateria apo kamera.
• Numri IMEI, që ta krahasosh me vetë telefonin kur të takohesh me të.
• A është telefoni ende i lidhur me një llogari Apple ose Google dhe a do ta heqë shitësi llogarinë para syve të tu.

Në Afër u shkruan shitësve përmes bisedës në aplikacion, kështu që numri yt mbetet privat derisa të vendosësh vetë ta ndash. Nëse shitësi ka shtuar numrin e telefonit, numrin e plotë e shohin vetëm përdoruesit e kyçur. Numri i një shitësi privat mbetet i fshehur pjesërisht derisa një përdorues i kyçur të klikojë për ta shfaqur; numrin e një tregtari përdoruesit e kyçur e shohin të plotë. Nëse kalon në WhatsApp ose në thirrje telefonike, masat mbrojtëse të bisedës sonë nuk vlejnë më.

Cakto takimin gjatë ditës, në një vend publik ku ka njerëz, si një kafene ose një qendër tregtare, dhe nëse mundesh, merr dikë me vete. Mos paguaj kurrë paraprakisht për ta „rezervuar“ telefonin dhe mos paguaj përmes lidhjeve që të dërgon dikush. Më shumë këshilla gjen te këshillat e sigurisë.

Si ta kontrollosh IMEI-n?

IMEI është numri me 15 shifra me të cilin rrjetet celulare e njohin një telefon. Kontrolli zgjat dy minuta dhe të tregon nëse telefoni që ke në dorë është i njëjti me atë të kutisë dhe të faturës.

1. Hap aplikacionin e telefonit dhe shtyp *#06#. IMEI shfaqet në ekran; telefonat me dy karta SIM tregojnë dy numra. Në disa telefona ose rrjete kodi nuk shfaq asgjë, prandaj kalo te hapi tjetër.
2. Krahasoje me cilësimet e telefonit: te iPhone në „Settings › General › About“, te shumica e telefonave Android në „Settings › About phone“. Emrat e menyve i japim në anglisht, sepse kështu i shohin shumica e përdoruesve; ato ndryshojnë pak sipas prodhuesit dhe gjuhës së telefonit.
3. Nëse telefoni ka sirtar për kartën SIM, te shumë modele iPhone deri te iPhone 13 IMEI është shkruar edhe aty; nga iPhone 14 e tutje jo. Në fund krahasoje me etiketën në kuti dhe me faturën.

Nëse numrat nuk përputhen, ndalu këtu. Një IMEI tjetër në kuti mund të nënkuptojë një telefon të ndërruar, një pllakë amë të zëvendësuar ose një telefon që nuk i përket shitësit.

Operatorët celularë mund ta bllokojnë IMEI-n e një telefoni të raportuar si të humbur ose të vjedhur dhe i ndajnë këto raportime përmes GSMA-së, që telefoni të bllokohet edhe në rrjete të tjera. Pra, një telefon që sot punon me kartën tënde mund të ndalojë së punuari më vonë. Prandaj fatura, kutia dhe një histori e besueshme për prejardhjen e telefonit kanë po aq rëndësi sa vetë telefoni.

A është telefoni i lirë nga bllokimi i iCloud ose Google?

Ky është kontrolli më i rëndësishëm. Një telefon që është ende i lidhur me llogarinë e pronarit të mëparshëm mund të bëhet i papërdorshëm pas rikthimit në gjendjen e fabrikës, dhe pa fjalëkalimin e tij bllokimi nuk hiqet dot.

iPhone: hap „Settings“. Nëse lart shfaqet një emër, telefoni është ende i kyçur me llogarinë Apple të dikujt. Këshilla e Apple është e qartë: mos bli një iPhone që shfaq ekranin „iPhone Locked to Owner“ (bllokimi i aktivizimit) ose që gjatë konfigurimit kërkon llogarinë Apple të pronarit të mëparshëm. Bëji këta hapa bashkë me shitësin:

1. Shitësi hap „Settings“, prek emrin e vet, lëviz poshtë dhe prek „Sign Out“ për të dalë nga llogaria.
2. Pastaj „Settings › General › Transfer or Reset iPhone › Erase All Content and Settings“, që fshin të gjitha përmbajtjet dhe cilësimet. Fshirja çaktivizon edhe „Find My“ dhe bllokimin e aktivizimit.
3. Prit sa të rindizet. Telefoni duhet të shfaqë ekranin „Hello“ dhe të të lejojë ta konfigurosh pa kërkuar llogarinë Apple të dikujt tjetër.

Android: sapo në telefon ka një llogari Google, aktivizohet mbrojtja ndaj rikthimit në gjendjen e fabrikës (Factory Reset Protection). Pas rikthimit, telefoni kërkon llogarinë Google që ishte më parë në të, dhe pa të telefoni nuk mund të përdoret fare. Prandaj shitësi duhet ta heqë më parë llogarinë e vet Google (te Samsung edhe llogarinë Samsung), zakonisht te „Settings › Accounts“, dhe vetëm pastaj ta rikthejë telefonin në gjendjen e fabrikës. Emrat e menyve ndryshojnë sipas prodhuesit dhe versionit të Android.

Nëse pas rikthimit telefoni kërkon një llogari ose fjalëkalim që shitësi nuk mund ose nuk do ta shkruajë aty për aty, mos e bli. Asnjë premtim si „do ta heq sonte nga shtëpia“ nuk ia vlen rrezikun.

Sa e mirë është ende bateria?

iPhone: te „Settings › Battery › Battery Health“ shfaqet „Maximum Capacity“, pra kapaciteti maksimal; te iPhone 14 dhe modelet më të vjetra kjo pjesë quhet „Battery Health & Charging“. Vlera tregon sa ngarkesë mban bateria krahasuar me kohën kur ishte e re. Sipas Apple, bateritë e iPhone 14 dhe modeleve më të vjetra janë projektuar të ruajnë 80 % të kapacitetit fillestar pas 500 cikleve të plota karikimi, ndërsa ato të iPhone 15 pas 1000 cikleve, në kushte ideale.

Si rregull i përgjithshëm, nëse vlera është shumë nën 80 %, ka gjasa që bateria të duhet ndërruar së shpejti. Nëse iPhone shfaq një mesazh se gjendja e baterisë është përkeqësuar ndjeshëm, llogarite koston e një baterie të re në ofertën tënde.

Samsung: hap aplikacionin Samsung Members, prek „Support“ dhe nis diagnostikimin e telefonit. Testi „Battery status“ e vlerëson baterinë si normale, të dobët ose të keqe. Hapat mund të ndryshojnë pak sipas modelit.

Telefonat e tjerë Android: nuk ka një vend të vetëm për gjendjen e baterisë. Disa prodhues e tregojnë te „Settings › Battery“, të tjerë nuk e tregojnë fare. Në atë rast, gjatë provës shiko sa shpejt bie përqindja dhe pyet sa zgjat një karikim në përdorimin e përditshëm.

A funksionojnë ekrani, kamera, butonat dhe portat?

Merr të paktën 15 minuta kohë. Kalo listën më poshtë dhe provoje vetë çdo pikë, në vend që thjesht ta shikosh shitësin.

• ✓Ekrani: në sfond të bardhë dhe të zi nuk ka piksela të vdekur, njolla ose vija; prekja funksionon kudo, edhe në skaje.
• ✓Ekranet OLED: në sfond gri nuk duken gjurmë të tastierës ose të shiritit të statusit (ekran i djegur, burn-in).
• ✓Kamera e përparme dhe e pasme: bëj foto dhe një video të shkurtër me secilën lente dhe kontrollo fokusin.
• ✓Altoparlantët dhe mikrofoni: bëj një thirrje provë te numri yt dhe regjistro një mesazh zanor.
• ✓Porta e karikimit: lidh kabllon tënde dhe shiko nëse telefoni karikohet.
• ✓Butonat: volumi, ndezja dhe, nëse ka, çelësi i heshtjes ose butoni Action.
• ✓Face ID ose gjurma e gishtit: konfiguroje dhe zhbllokoje telefonin disa herë.
• ✓Wi-Fi dhe Bluetooth: lidhu me hotspot-in tënd dhe me kufje ose me makinën.
• ✓Karta SIM: vendos kartën tënde, bëj një thirrje dhe hap një faqe interneti me internet celular.
• ✓Trupi dhe korniza: gropëzat ose përkuljet mund të jenë shenja të një rënieje të fortë.
• ✓Uji: te shumica e modeleve iPhone, një tregues i vogël në folenë e sirtarit SIM bëhet tërësisht i kuq pas kontaktit me ujë.

Te modelet e reja të iPhone, „Settings › General › About › Parts and Service History“ tregon pjesët e ndërruara: baterinë që nga iPhone XR dhe XS, ekranin që nga iPhone 11 (përveç iPhone SE) dhe kamerën vetëm që nga iPhone 12 me iOS 15.2 ose më të ri. Një pjesë që nuk është origjinale ose që nuk mund të verifikohet shënohet „Unknown“. Te modelet më të vjetra, mungesa e një shënimi nuk provon asgjë. Telefoni punon edhe me një pjesë të tillë, por çmimi duhet të jetë më i ulët. Po te „About“ shiko edhe „Carrier Lock“: „No SIM restrictions“ do të thotë se iPhone nuk është i lidhur me një operator të caktuar.

Si të paguash në mënyrë të sigurt?

Paguaj vetëm pas të gjitha kontrolleve, aty për aty, kur telefoni është rikthyer në gjendjen e fabrikës dhe është konfiguruar në duart e tua.

• Paratë në dorë janë mënyra më e thjeshtë. Numëroji bashkë në një vend të qetë.
• Transferta bankare shkon mirë nëse paratë arrijnë menjëherë dhe shitësi i sheh në aplikacionin e bankës para se të ta japë telefonin.
• Mos dërgo kurrë paradhënie, mos paguaj për një korrier që nuk e ke porositur vetë dhe mos paguaj përmes lidhjeve.
• Ruaje bisedën në Afër: aty mbetet e shkruar çfarë të ka premtuar shitësi për telefonin.
• Kërko një shënim të shkurtër me dorë me modelin, IMEI-n, çmimin, datën dhe emrat e të dyve, të nënshkruar nga shitësi.

Në Afër, vlerësimet janë të mundshme vetëm pas një blerjeje të konfirmuar në aplikacion. Gati për të kërkuar? Shiko telefonat në Afër pranë teje dhe merre këtë listë me vete në takimin e ardhshëm.