Blerje dhe shitje mes Kosovës dhe Shqipërisë

A mund të blesh dhe të shesësh përtej kufirit në Afër?

Po. Afër është një treg i vetëm për të dy vendet: përfshin të 38 komunat në Kosovë dhe të 61 bashkitë në Shqipëri. Çdo njoftim e tregon komunën ose bashkinë dhe shtetin te kutia „Vendndodhja“, kështu që e sheh menjëherë sa larg teje është sendi.

Te filtrat e kërkimit, te „Vendndodhja“, zgjedh sa gjerë të kërkosh: një komunë të vetme, „Gjithë Kosova“, „Gjithë Shqipëria“ ose „Të gjitha“ për të dy vendet bashkë. Nëse kërkon diçka në një komunë dhe nuk del asgjë, Afër të tregon rezultate nga i gjithë vendi dhe të ofron lidhjen „Kërko edhe në Shqipëri“ ose „Kërko edhe në Kosovë“.

Kur ia vlen të shikosh edhe në vendin tjetër? Për sendet e përditshme, një shitës afër zakonisht të kursen një rrugë të gjatë. Por nëse kërkon një model të caktuar, një pjesë rezervë të rrallë ose një mobilie që e kërkon prej kohësh, kërkimi më i gjerë mund të të japë më shumë zgjedhje. Vetëm llogarite rrugën, dhe ndoshta kufirin, para se t'i shkruash shitësit.

Euro apo lek: cila monedhë vlen?

Në Kosovë paguhet me euro; sipas Bankës Qendrore të Kosovës, euro është e vetmja monedhë e vlefshme për pagesat me para në dorë atje. Në Shqipëri monedha është leku, siç thotë Banka e Shqipërisë. Afër e ndjek këtë: një njoftim në Kosovë ka gjithmonë çmimin në euro, ndërsa shitësi në Shqipëri zgjedh mes lekut dhe euros. Afër nuk konverton asgjë, prandaj shuma që sheh është pikërisht ajo që ka shkruar shitësi.

Kjo ka një pasojë te kërkimi. Kur rendit sipas „Çmimi: i ulët → i lartë“ ose vendos një kufi çmimi, kërkimi shfaq njoftime vetëm në një monedhë: në një kërkim brenda Shqipërisë si parazgjedhje njoftimet në lekë, përndryshe njoftimet në euro, edhe në një kërkim në të dy vendet. Prandaj një njoftim në euro nga Shqipëria mund të mungojë kur dikush rendit sipas çmimit brenda Shqipërisë. Pa renditje sipas çmimit, çdo njoftim shfaqet normalisht.

Para takimit, shkruaje në bisedën e Afër shumën bashkë me monedhën, për shembull „180 euro, me para në dorë në dorëzim“. Merr vesh në cilën monedhë do të paguash, zakonisht në atë të njoftimit, që askush të mos llogarisë kursin në vend; nëse takohesh me shitësin në Kosovë, paratë në dorë paguhen në euro. Nëse të duhet të këmbesh para, bëje më parë në bankë ose në një zyrë këmbimi; në Kosovë, sipas Bankës Qendrore, këmbimi valutor bëhet vetëm përmes institucioneve që ajo ka licencuar.

Si ta planifikosh takimin kur shitësi jeton larg?

Një rrugë e gjatë ia vlen vetëm nëse sendi është ai që pret. Prandaj sqaro gjithçka që mundesh para se të nisesh. Bëji pyetjet në bisedën e Afër, ku përgjigjet mbeten me shkrim. Në bisedën e Afër ende nuk mund të dërgohen foto (butoni „Foto“ tregon „Së shpejti“). Nëse do foto shtesë ose një video-thirrje të drejtpërdrejtë, propozoje vetë, pasi shitësi t'u jetë përgjigjur pyetjeve të tua në bisedë. Nëse shitësi ka shtuar një numër telefoni, mund ta shfaqësh te njoftimi kur je i kyçur; kur e thërret ose i shkruan në atë numër, shitësi e sheh numrin tënd. Atje vlen shënimi i Afër: „Kontakti jashtë Afër nuk mbrohet nga masat mbrojtëse të bisedave tona. Mos paguaj kurrë paraprakisht.“ Përdore aplikacionin tjetër vetëm për fotot ose thirrjen, mos dërgo kurrë atje dokumente identifikimi, të dhëna karte apo kode, dhe mbaji çmimin, monedhën dhe vendin e takimit në bisedën e Afër.

• ✓Modeli, gjendja dhe çdo defekt janë përshkruar në bisedë.
• ✓Nëse ka qenë e mundur, ke parë një foto shtesë të një detaji që e zgjodhe vetë, ose sendin duke punuar në një video-thirrje të drejtpërdrejtë.
• ✓Për çmimin, monedhën dhe mënyrën e pagesës është rënë dakord me shkrim.
• ✓Vendi, dita dhe ora e takimit janë caktuar; një qytet afërsisht në gjysmë të rrugës mund të jetë i drejtë për të dy.
• ✓Vendi është publik dhe me njerëz, takimi bëhet ditën dhe, nëse është e mundur, me ty vjen edhe dikush tjetër.
• ✓Ditën e udhëtimit, shitësi të konfirmon që sendi është ende aty para se të nisesh.

Sado e gjatë të jetë rruga, mos jep kapar për ta „rezervuar“ sendin. Një shitës që nuk pret derisa ta shohësh sendin është arsye për të ndaluar. Shenjat paralajmëruese i gjen më në detaje te udhëzuesi ynë si të blesh pa mashtrime.

Çfarë duhet të kesh parasysh në kufi?

Kosova dhe Shqipëria kanë secila rregullat e veta doganore për mallrat që sjellin udhëtarët. Dogana e Kosovës i liron nga detyrimet e importit mallrat në bagazhin personal vetëm nëse janë për përdorim personal ose familjar, ose janë dhurata, dhe natyra e sasia e tyre nuk lënë dyshim për qëllim tregtar. Mallrat mbi kufirin e vlerës, ose ato për qëllime tregtare, duhet të deklarohen. Dogana shqiptare vendos kushte të ngjashme: sipas manualit të saj për pasagjerët, mallrat e përjashtuara nuk duhet të jenë në sasi të mëdha, nuk duhet të jenë të njëjta dhe nuk duhet të jenë për shitje, ndërsa mallrat mbi kufi duhet të deklarohen dhe të paguhen detyrimet.

Për shitësit kjo ka rëndësi. Nëse e kalon një send përtej kufirit për ta shitur atje, ai mund të mos llogaritet si bagazh personal. Disa mallra janë të kufizuara ose fare të ndaluara: Dogana e Kosovës përmend, ndër të tjera, armët dhe llojet e rrezikuara të faunës dhe florës, ndërsa manuali shqiptar përmend mallrat e falsifikuara dhe pasuritë kulturore, si ikonat e vjetra ose monedhat antike, që mund të dalin nga Shqipëria vetëm me autorizim të posaçëm. Të dyja doganat kërkojnë që paratë në dorë mbi një shumë të caktuar të deklarohen dhe e publikojnë këtë shumë në faqet e tyre.

Kur del nga Shqipëria drejt një vendi jashtë BE-së, manuali i doganës shqiptare këshillon të ruash dokumente si faturë ose certifikatë garancie për mallrat me vlerë që merr me vete. Për një send të përdorur, biseda me shitësin dhe një shënim i shkurtër me dorë për shitjen tregojnë të paktën nga vjen.

Rregullat doganore, kufijtë e vlerës dhe formularët mund të ndryshojnë, dhe ky artikull nuk është këshillë ligjore. Para se të kalosh një send përtej kufirit, kontrollo rregullat e fundit në faqet e Doganës së Kosovës dhe të Drejtorisë së Përgjithshme të Doganave të Shqipërisë, ose pyet nëpunësit doganorë në pikën e kalimit.

Si të paguash me siguri përtej kufirit?

Në Afër e paguan shitësin drejtpërdrejt. Nuk ka shërbim pagese, llogari garancie apo mbrojtje për blerësin, prandaj momenti më i sigurt për të paguar është dorëzimi, pasi ta kesh kontrolluar sendin.

Para se të nisesh, pyet bankën tënde nëse mund të dërgojë para në bankën e shitësit në vendin tjetër, sa zgjat dhe sa kushton; një transfertë mes dy vendeve mund të mos mbërrijë menjëherë dhe mund të ketë tarifë. Nëse nuk mbërrin menjëherë, paratë në dorë janë rruga më e thjeshtë.

1. Kontrolloje sendin me kujdes në takim dhe krahasoje me atë që shitësi shkroi në bisedë.
2. Paguaj në monedhën e rënë dakord: me para në dorë, të numëruara bashkë, ose me një transfertë që mbërrin menjëherë dhe që shitësi e sheh në aplikacionin e bankës para se të ta japë sendin.
3. Merre sendin, ruaje bisedën dhe kërko një shënim të shkurtër me dorë me sendin, çmimin dhe monedhën, datën dhe emrat e të dyve.

Merr me vete vetëm aq para sa të duhen për këtë blerje. Mos paguaj kurrë një korrier që nuk e ke porositur vetë dhe kurrë përmes një lidhjeje që të dërgon dikush; Afër nuk ka faqe pagese. Te këshillat tona të sigurisë lexon më shumë për kontaktin e sigurt dhe si funksionojnë vlerësimet në Afër.

Çfarë ndryshon kur blen një veturë nga vendi tjetër?

Një veturë ose makinë nga vendi tjetër në vendin tënd llogaritet si mjet i importuar. Regjistrimi në emrin tënd përfshin hapa në doganë dhe në zyrën e regjistrimit në vendin tënd. Dogana e Kosovës kërkon për mjetet rrugore të importuara dëshmi të origjinës dhe pronësisë, dhe faqja e saj për automjetet përmend kushte të tjera, ndër to kufij për moshën dhe standardin e shkarkimeve të veturës. Sipas manualit të doganës shqiptare, një mjet i futur përkohësisht nuk mund të transferohet, të shitet apo të dhurohet gjatë qëndrimit në Shqipëri, përveçse pas zhdoganimit të plotë sipas procedurës së importit të përhershëm; për importin e përhershëm paguhen detyrime si TVSH-ja dhe taksa doganore.

Prandaj, para se të paguash, pyet doganën dhe zyrën e regjistrimit në vendin tënd nëse pikërisht ajo veturë mund të regjistrohet, cilat dokumente të duhen dhe afërsisht sa do të kushtojë. Dokumentet, numrin e shasisë, provën me makinë dhe kontratën t'i shpjegon hap pas hapi udhëzuesi ynë lista për veturë të përdorur, bashkë me atë që kërkojnë zyrat e regjistrimit në Kosovë dhe në Shqipëri për ndërrimin e pronarit.